کهکشان ها
فروردین۲۵

کهکشان ها

کهکشان به مجموعه ستارگان،گاز و غبار گفته می‌شود که توسط نیروی جاذبه در کنار یکدیگر قرار گرفته اند.این اجرام، تعداد زیادی از ستارگان و مواد غیر ستاره ای را شامل می شوند که درخشندگی جرم فراوانی دارند . کوچک ‌ترین کهکشان ها دارای عرضی برابر با چند صد سال نوری هستند و بزرگ ‌ترین کهکشان ها تا ? میلیون سال نوری عرض دارند و شامل بیش از ۱۰۰۰ میلیارد ستاره هستند.منظومه شمسی ما در کهکشانی به نام راه شیری قرار گرفته است. تنها 3 کهکشان خارج از منظومه شمسی را می توان با چشم غیر مسلح از روی زمین مشاهده کرد.کهکشان آندرومدا که 2 میلیون سال نوری دورتر از ما قرار دارد در نیمکره شمالی قابل رؤیت است و مردمان نیمکره جنوبی می توانند ابرماژلانی بزرگ در فاصلۀ 160.000 سال نوری و ابر ماژلانی کوچک در فاصلۀ 180.000 سال نوری مشاهده کنند. ستاره شناسان دریافته اند که ماده تاریک در شکل گیری کهکشان ها, جرم واندازه آنها بسیار موثر است.بیشتر کهکشان ها طی زمانی نسبتاً کوتاه بعد از شکل گیری کیهان به شکل کنونی خود رسیده اند وشکل گیری ستارگان در آنها آغاز شده است. کهکشان ها به طور نامنظم در فضا توزیع شده اند. بعضی از آنها هیچ همسایه ای ندارند و بعضی به صورت جفت بوده و حول یکدیگر در گردشند. کهکشان ها به طور نامنظم در فضا توزیع شده اند. بعضی از آنها هیچ همسایه ای ندارند و بعضی به صورت جفت بوده و حول یکدیگر در گردشند. البته بیشتر آنها در گروه هایی به نام خوشه تجمع کرده اند.یک خوشه ممکن است از ده ها تا چندین هزار کهکشان را در بر گیرد. کهکشان ها دارای طبقه بندی های مختلفی هستند که عواملی مانند ساختمان، تراکم، رنگ، نوع، نورانیت و… در این طبقه بندی مؤثرند. از جمله ی این طبقه بندی ها می توان به طبقه بندی ادوین هابل(ستاره شناس آمریکایی) اشاره کرد که در این طبقه بندی کهکشان ها به سه دسته اصلی تقسیم می شوند: 1. کهکشان های مارپیچی: دارای بازوهایی هستند که شکلی مارپیچ آنها در اطراف برآمدگی مرکزی، قرصی ایجاد می کند که چرخش هسته با چرخش بازوهای آن همراه می شود.از جمله ی این کهکشان ها، می توان به کهکشان فرفره ای اشاره کرد.   2. کهکشان های بیضوی: از شکل بیضی گون(شبیه توپ فوتبال آمریکایی) تا شکل کروی متغیر هستند و اشکالی مابین این دو نیز در میان این کهکشان ها یافت می شود.برخلاف سایر کهکشان های دیگر که نوری آبی از ستاره های فروزان و کم عمر منعکس می کنند، کهکشان های بیضوی زردرنگ به نظر می رسند. 3. کهکشان های نامنظم: هیچ شکل یا ساختار منظمی ندارند. آن ها دارای جرم بیشتری از کهکشان های دیگر هستند...

بیشتر بخوانید
کیهان چگونه بوجود آمد؟
فروردین۲۵

کیهان چگونه بوجود آمد؟

این سؤالی است که در طول زمان ذهن بسیاری از انسان ها را درگیر خود کرده است.در حال حاضر جواب های زیادی به این پرسش داده شده است.یکی از معتبر ترین جواب ها که مادر نظریه ای به نام مهبانگ یا انفجار بزرگ می باشد٬بیان کننده ی آن است که تمامی کیهان در زمانی دور در یک نقطه بصورت توده ای چگال و پر جرم انباشته شده بود که این توده در اثر حادثه ای در خود ریزش می کند و انفجاری رخ می دهد که این انفجار را انفجار بزرگ و نقطه ی آغاز کیهان می دانیم. در اینجا به کلیات حوادث رخ داده پس از وقوع این انفجار می پردازیم.   میلیاردها سال پیش تمامی اجرام جهان از جمله ستارگان و کهکشان ها در نقطه ای انباشته شده بودند.پس از مدتی بدلایل ناشناخته ای ، این توده ی منسجم که حجمی ناچیز و جرمی برابر تمام ستارگان وکهکشان های عالم داشت ، تبدیل به موجی عظیم شد و به فضای سرد و بی جان قدم نهاد.(غلبه بر هیچ) واقعه ی تبدیل توده ی منسجم به موج عظیم را انفجار بزرگ (BIG BANG) یا مهبانگ می نامند. مراحل انفجار بزرگ. ثانیه صفر پس از انفجار بزرگ: ایجاد ابعاد جهان.(طول – عرض – ارتفاع – زمان- …)   ثانیه ۴۳-۱۰ پس از انفجار بزرگ: پیدایش نیروهای بنیادین.(جاذبه – گرما – مغناطیس – الکتریسیته)   ثانیه ۳۶-۱۰ پس از انفجار بزرگ: پیدایش ذرّات بنیادین.(کوارک – لپتون – میون – فوتون – نوترینو – پوزیترون …)   ثانیه ۶-۱۰ پس از انفجار بزرگ: پیدایش ذرّات اصلی.(پروتون – نوترون …)   دقیقه سوم: پیدایش نخستین عنصر.(هیدروژن)   بعد از ۳۰۰۰۰۰ سال: کاهش دما به ۳۰۰۰ درجه سانتی گراد. توانایی الکترون ها برای ماندن در مدار هسته ایجاد دومین عنصر(هلیم)   بعد از ۴۰۰۰۰۰: پیدایش سومین عنصر.(لیتیوم)   بعد از یک میلیون سال: تا این لحظه بدلیل فزونی الکترون های رها شده ، کیهان مات بوده و فوتون ها نمی توانستند کیهان را بپیمایند.در این لحظه با جذب الکترون ها به کمک پروتون ها و قرار گیری آن ها در مدار هسته ، فوتون ها توانستند مسافت ها را بپیمایند و کیهان را شفّاف سازند.   بعد از یک میلیارد سال: ایجاد ابر هایی غول پیکر که ماده ی سازنده ی آن هیدروژن و هلیم و لیتیوم و همچنین ذرّات بنیادی اندکی است که هنوز جذب اتم ها نشده اند.   چند میلیارد سال بعد   ابرهای غول آسای هیدروژن و هلیم ، خوشه های کهکشانی را بوجود آوردند. مناطق متراکم تر ، کهکشان ها را ساختند. پیدایش نسل اوّلیّه ی ستارگان. پیدایش عناصر سنگین تر.(بریلیم – بور – کربن – نیتروژن – اکسیژن …) پیدایش دومین نسل از ستارگان.(خورشید ما یکی از...

بیشتر بخوانید
منظومه ی شمسی
فروردین۲۵

منظومه ی شمسی

سياره ما زمين، هشت سياره همسايه دارد، اين خانواده که از نه سياره تشکيل شده است، به دور خورشيد در گردش هستند. خورشيد به همراه تمام اجرام آسماني که به گرد آن مي چرخند منظومه شمسي را به وجود مي آورند. منظومه ي شمسي، علاوه بر خورشيد و سياره هاي اطراف آن، شامل قمرها، سيارک ها و ستاره هاي دنباله دار است. بالاخره خورشيد يک روز تمام سوخت خود را مصرف خواهد کرد و نابود خواهد شد اما اين اتفاق 5 ميليارد سال ديگر رخ خواهد داد. ابتدا حجم خورشيد زياد خواهد شد و به يک غول سرخ تبديل مي شود سپس پيش از آن که کاملا خاموش شود تبديل به کوتوله اي سفيد خواهد شد. خورشيد هم مثل تمام ستاره ها، توده کروي شکل عظيمي از گاز سوزان است. مرکز خورشيد بيشترين دما را دارد. و دماي آن تقريبا 15 ميليون درجه سيلسيوس است. دماي سطح خورشيد از مرکز آن کمتر است و به 6000 درجه سيلسيوس مي رسد و اين دما هم 25 برابر دماي گرم ترين اجاق هاي دنياست! کره ي زمين ، هم به دور خودش و هم به دور خورشيد مي چرخد. در طول اين گردش، آن سوي کره زمين که به سمت خورشيد نيست، در شب و تاريکي فرو مي رود. يک روز و يک شب طول مي کشد تا کره زمين يک دور کامل به دور خود بچرخد. سياره ي زمين، تنها سياره ي منظومه شمسي است که داراي آب و موجودات زنده است به همين دليل هم منحصر به فرد است. زمين، سومين سياره نزديک به خورشيد است و از خورشيد نور و گرماي لازم براي زندگي ما انسان ها را مي گيرد. اگر زمين به خورشيد نزديک تر بود، دماي آن بسيار گرم تر و اگر از خورشيد دور تر بود، بسيار سردتر مي شد. سياره مريخ، سياره ي سرخ هم ناميده مي شود. سطح اين سياره از گرد و غبار سرخ رنگي پوشيده شده است. و در اثر وزش باد، ابر صورتي رنگي از غبار در سطح اين سياره ديده مي شود. سنگ هاي سطح مريخ آهن دارند. وقتي آهن زنگ مي زند، قرمز مي شود. شايد مناسب تر بود، به اين سياره، سياره زنگ زده گفته مي شد! تا زماني که کاوش گرهاي سفينه فضا يي وايجر 2 در سال 1986 به سياره اورانوس و در سال 1989 به نپتون سفر نکرده بود، دانشمندان اين دو سياره را به خوبي نمي شناختند. اين سياره ها آن قدر دور هستند که نمي توان با تلسکوپ هاي بسيار قوي به وضوح از زمين آن ها را مشاهده کرد. دوربين وايجر 2 نشان داد که سياره ي نپتون 8 قمر دارد. اين در حالي بود که اختر شناسان فقط دو قمر...

بیشتر بخوانید
منشاء نور عجیب، در مریخ چیست؟
فروردین۲۴

منشاء نور عجیب، در مریخ چیست؟

بیگ بنگ: کاوشگر کنجکاوی ناسا باری دیگر با ثبت تصویری جنجالی از سیاره خالی‌ از سکنه مریخ، توجه رسانه‌‌های جهان را به سوی این سیاره جلب کرده‌است. حیات در مریخ؟ این عکس که توسط مریخ نورد کنجکاوی گرفته شده ، یک نور با منشا ناشناخته را در فاصله دور نشان می دهد. به گزارش همشهری آنلاین، کاوشگر کنجکاوی ناسا که بارها با ارسال تصاویر گیج‌کننده از سیاره مریخ، بازار شایعات را در فضای رسانه‌ها، به ویژه رسانه‌های آنلاین داغ کرده‌است،‌باری دیگر تصویری به ثبت رسانده که در آن می‌توان انعکاس نوری را در دوردست مشاهده کرد، گویی کسی به عمد درحال بازتاب دادن نور خورشید به سوی دوربین کنجکاوی است. ناسا دلیل این پدیده عجیب در این تصویر جدید را بازتاب نور خورشید روی سطح صیقلی یک سنگ می‌داند. به گفته متخصصان پروژه کنجکاوی، دو عکسی که کنجکاوی از این منطقه به ثبت رسانده،‌در ساعتی مشابه از روز به ثبت رسیده،‌از این رو احتمال اینکه این لکه، بازتاب نور خورشید روی سطح یک سنگ باشد بسیار زیاد است. به گفته جاستین ماکی، در تمامی این تصاویر موقعیت خورشید نسبت به کاوشگر ثابت بوده و در غرب-شمال غرب کاوشگر قرار داشته‌ و زوایه آن با سطح سیاره بسیار کم بوده‌است. توضیح دیگر ناسا این است که احتمالا این نور از میان حفره‌ای درون یک تکه سنگ روی لنز دوربین کنجکاوی متمرکز شده‌است. باوجود اینکه این بازتاب نور در دو تصویر که در دو روز متفاوت از منطقه گرفته شده،‌دیده می‌شود،‌اما متخصصان ناسا اصرار دارند که این نقطه درخشان هیچ ارتباطی با ساکنان احتمالی مریخ ندارد. این تصویر که در روز سوم آوریل به ثبت رسیده اولین بار مورد توجه یک انجمن جستجوی حیات بیگانه قرار گرفت و به تدریج در میان رسانه‌ها پخش شد و در تمامی آنها تاکید شده‌بود که این نقطه درخشان منبعی مصنوعی دارد نه طبیعی. در این تصویر متحرک هم لحظه درخشش ناگهانی نوری که منشاء ناشناخته دارد را مشاهده می کنید. این درحالی‌است که رقیق بودن اتمسفر مریخ به این معنا است که ذرات پرانرژی، پرتوهایی که به پرتوهای کیهانی شهرت دارند، برخلاف زمین به صورت کامل توسط اتمسفر جذب نمی شوند و ممکن است بخشی از آنها توسط سطوح مختلف بازتابانده شوند و ی مستقیما روی سطحی با حساسیت، بالا ،‌مانند تراشه CCD دوربین عکاسی، اثربگذارند. از این رو این احتمال وجود دارد که این نقطه درخشان اصلا نور نباشد،‌بلکه بخشی از پرتوهای کیهانی باشد که در زمان عکسبرداری وارد لنز دوربین NAVCAM کاوشگر شده‌است. به گفته اخترشناسان برخورد پرتوهای کیهانی با CCD دوربین کنجکاوی باعث افزایش بارالکتریکی آن شده و نقطه‌ای درخشان را از خود به‌جا گذاشته‌است. این پدیده در تصاویر نجومی بسیار رواج دارد،‌زیرا دوربین‌های فضایی در برابر پرتوهای کیهانی و خورشیدی...

بیشتر بخوانید
آیا می توان از “هیچ” انرژی استخراج کرد؟
فروردین۲۴

آیا می توان از “هیچ” انرژی استخراج کرد؟

پرسش هوس انگیزی است: آیا می توان از هیچ انرژی استخراج کرد؟  فیزیکدان ها همین تازگی ها فهمیده اند که « هیچ چیز» خلاء اصلا تهی نیست، بلکه آکنده از جنب و جوش است. به گزارش بیگ بنگ، یکی از هواداران این ایده، نابغه ی غیر عادی سده ی بیستم نیکلا تسلا بود، یعنی این ایده که چه بسا خلاء دارای مقادیر بی شماری انرژی باشد. اگر چنین باشد، خلاء خوراک رایگان غایی خواهد بود، و می تواند انرژی نامحدود را به معنای واقعی کلمه از هیچ چیز تامین کند. خلاء به جای این که به عنوان تهی و عاری از هر ماده ای در نظر گرفته شود، به معدن غایی انرژی بدل خواهد شد. تسلا باور داشت که می تواند از خلاء انرژی نامحدود استخراج کند، ادعایی که متاسفانه در یادداشت هایش آن را به اثبات نرساند. نخست، انرژی نقطه ی صفر یا انرژی موجود در خلاء گویی قانون اول ترمودینامیک را نقض می کند. گرچه انرژی نقطه ی صفر از قوانین مکانیک نیوتنی سرپیچی می کند، مفهوم انرژی نقطه ی صفر به تازگی سر بر آورده است. هنگامی که دانشمندان داده های ماهواره پلانک را بررسی کردند، به این نتیجه رسیدند که دست کم ۶۸.۳ درصد کیهان از «انرژی تاریک» ساخته شده است، انرژی خلاء خالص. یعنی بزرگترین منبع ذخیره انرژی در سرتاسر کیهان خلئی است که کهکشان ها را از هم جدا می سازد. ( این انرژی آنقدر عظیم است که کهکشان ها را از هم دور می کند و چه بسا سرانجام در یک بیگ فریز کیهان از هم بدرد.) انرژی تاریک در هر جای کیهان هست، حتی در اتاق نشیمن شما و درون بدنتان. مقدار انرژی تاریک در فضای بیرونی به راستی نجومی است و از تمام ستارگان و کهکشان ها هم بیشتر است. ما همچنین می توانیم مقدار انرژی تاریک در روی زمین را محاسبه کنیم، که مقداری اندک است، آنقدر کم که نمی شود برای توان دادن به ماشین حرکت دائمی مورد استفاده قرار گیرد. تسلا در مورد انرژی تاریک درست می گفت، ولی در مورد مقدار انرژی تاریک بر روی زمین اشتباه می کرد. شاید هم نمی کرد؟ اگر ما از آخرین نظریه ی فیزیک اتمی برای محاسبه مقدار انرژی تاریک در کیهان استفاده کنیم، به عددی می رسیم که با ضریب ۱۰ به توان ۱۲۰ اشتباه است! این یعنی یک با ۱۲۰ صفر در جلوی آن۱ در تمام فیزیک ، تاکنون این بزرگترین ناهمخوانی بین نظریه و آزمایش بوده است. نکته در آن است که هیچ کس نمی داند چگونه «انرژی هیچ چیز» را محاسبه کند. این یکی از مهمترین پرسشها در فیزیک است ( زیرا که سرانجام سرنوشت کیهان ما را تعیین خواهد کرد)، ولی در حال حاضر ما...

بیشتر بخوانید