نوری از گذشتۀ کیهان!
بهمن۱۵

نوری از گذشتۀ کیهان!

زمانی که به آسمان شب نگاه می کنیم و به ستاره ها در عمق فضا خیره می شویم شاید به این نکته توجه نکنیم که چقدر این نور با ارزش است، چون از گذشته ی کیهان منتشر شده است! خوشبختانه برای جستجوی کهن ترین نور و شناسایی اجرام فضایی تلسکوپ های کنجکاوی مانند هابل، اسپیز، کوبه، دبلیو مپ، پلانک و … به فضا فرستاده شده و اطلاعات خوبی به بشر داده است. این تصویر که بر پایه ی داده های بدست آمده از ماهواره های کوبه، WMAP و پلانک تکمیل شده است، کهن ترین نور کیهان را نشان می دهد.     به گزارش بیگ بنگ، دانشمندان در سال ۱۹۸۹ تلسکوپ فضایی کوبه را به فضا پرتاب کردند، هدف آنها مطالعه ی اشعه مادون قرمز و مایکروویو از جهان اولیه بود که به تابش زمینه کیهانی معروف است، به گفته ی دانشمندان این تشعشعات پراکنده بقایایی از بیگ بنگ هستند، انفجاری یا واکنش زنجیره ای که باعث شکل گیری کیهان ما گردید. کوبه یک تلسکوپ خاص بود که با سه ابزار مهم برای ردیابی تشعشات بیگ بنگ در جو زمین مستقر شده بود. این سه ابزار هر کدام مسئولیت سنگین به دوش داشتند، یکی به مشاهده اشعه مادون قرمز می پرداخت، دومی به نقشه تابش مایکروویو و سومی طیف تابش پس زمینه کیهانی را اندازه گیری می کرد، همه با هم به ما کمک کردند تا دوران کودکی جهان را بهتر بشناسیم. ذهن های خلاقی مهندسی این تلسکوپ را انجام دادند، این تلسکوپ از پنل های خورشیدی برای جمع آوری نور خورشید و تجدید انرژی استفاده می کرد و هیدروژن مایع نیز از گرم شدن بی رویه آن جلوگیری می کرد، چون بررسی تشعشعات و گرما می توانست تلسکوپ را بیش از حد گرم کند و حتی از کار بیندازد. هر چند تلسکوپ کوبه در مقایسه با تلسکوپ های امروزی که بی نهایت حساس اند کمی قدیمی محسوب می شود، اما دانشمندان با استفاده از داده های آن توانستند نقشه هایی از سراسر آسمان تهیه کنند که در آن اشعه مادون قرمز و مایکروویو بخوبی مشخص بودند. طولی نکشید دانشمندان کشف کردند که تمامی تابش پس زمینه کیهانی از یک نوع نیست و چگونه ساختارهای اولیه کهکشانها شروع به شکل گیری کردند. کوبه شواهدی از بیگ بنگ را نشان داد و اطلاعات مهمی از منشاء کیهان در اختیار بشر گذاشت. این تصویر تابش پس زمینه کیهانی است که بر پایه ی داده های ماهواره WMAP بدست آمده و نوسانات دمایی کهن ترین نور کیهان را، درست ۳۸۰ هزار سال پس از بیگ بنگ نشان می دهد    در ادامه ی این اکتشافات در سال ۲۰۰۳ تلسکوپ فضایی wmap تصاویر جالب و شگفت انگیزی از این نور باستانی رونمایی کرد. تابش پس زمینه...

بیشتر بخوانید
کشف حلقه هایی عظیم به دور سیاره ای فرا خورشیدی
بهمن۱۵

کشف حلقه هایی عظیم به دور سیاره ای فرا خورشیدی

دانشمندان دانشگاه روچستر و دانشگاه لیدن در پژوهش‌های اخیر خود بر روی سیاره‌ای که در سال ۲۰۱۲ کشف شده بود، دریافتند این سیاره ۳۰ حلقه بسیار بزرگ شبیه به حلقه‌های سیاره زحل دارد.          تصویری هنری سیاره J1407b با حلقه های غول پیکر در اطرافش. اثر: ران میلر   بنابر این گزارش،ستاره شناسان با استفاده از تجزیه و تحلیل داده های جدید پروژه Superwasp(جستجوی میدان دید باز سیارات) که روی منظومه ی ستاره ای J1407 انجام شده بود، سیاره ای با ۳۰ حلقه ی بسیار بزرگ که حدود ۱۲۰ میلیون کیلومتر قطر دارد را مشاهده کردند. این سیاره به دور یک ستاره ی جوان که تقریبا در فاصله ۴۳۰ سال نوری از ما فاصله دارد در حال چرخش میباشد. حلقه های این سیاره ۲۰۰ برابر بزرگتر از حلقه های زحل است،   محققان دقیقا قادر به مشاهده سیستم حلقه‌ای این سیاره ی فرا خورشیدی نبودند اما توانستند با استفاده از شیوه مشابهی که برای تعیین مکان سیارات بیگانه با اندازه‌گیری متغییرهای نور ستارگان در زمان عبور سیارات از برابرشان مورد استفاده است، آنها را تشخیص دهند. این سیاره جرمی حدود ۴۰ برابر مشتری دارد و با حلقه هایی بسیار بزرگ یک سیاره ابر غول است که شباهت زیادی به سیاره زحل دارد. به گفته ی دانشمندان شکاف‌هایی که در میان حلقه‌ های این سیاره وجود دارد نشان دهنده ی وجود اقمار گوناگون در اطراف آن است. نتایج بیشتر این پژوهش در مجله اختر فیزیک منتشر شده است.      منبع...

بیشتر بخوانید
کشف ردپای همنوع‌خواری کهکشان‌ها توسط تلسکوپ هابل
بهمن۱۵

کشف ردپای همنوع‌خواری کهکشان‌ها توسط تلسکوپ هابل

تصاویر ارائه‌شده توسط هابل، کهکشانی را در فرآیند بلعیده‌شدن توسط کهکشان بزرگ‌تر مجاور به نمایش می‌گذارد. این که فضا از لحاظ نظری نامحدود است، به این معنا نیست که همه‌چیز در آن در جای خود قرار دارد، بلکه اجرام کوچک به اشیای ریز دیگر برخورد می‌کنند و در این میان، اجرامی نیز در مقیاس کهکشان به یکدیگر کوبیده می‌شوند. کهکشان مارپیچ NGC 7714 تقریبا 100 میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد و اندکی بیش از آنچه باید به کهکشان NGC 7715 نزدیک شده است؛ زمانی بین 100 تا 200 میلیون سال پیش، این دو کهکشان به اندازه‌ای به یکدیگر نزدیک شدند که شروع به بلعیدن یکدیگر کردند. آن گونه که تصاویر هابل نشان می‌دهند، کهکشان NGC 7714 درحال بلعیدن کهکشان کوچکتر است. برخلاف یک کهکشان مارپیچ عادی، بازوهای NCG 7714 گسترده شده‌اند و یک هاله طلایی‌رنگ دودی از هسته آن گسترش یافته است. علاوه بر این، یک حلقه و دو مسیر طولانی متشکل از ستارگان به سمت NCG 7714 گسترش یافته‌اند و نوعی پل را بین دو کهکشان ایجاد کرده‌اند. این پل، ماده را از کهکشان NGC 7715 به کهکشان بزرگ‌تر منتقل می‌کند و مواد لازم جهت شکل‌گیری ستاره‌ در NGC 7714 را ارائه می‌دهد؛ بخش اعظم این فرآیند در هسته کهکشان بزرگ‌تر رخ می‌دهد، گرچه تمامی بخش‌های کهکشان در این عمل سهیم‌ هستند. تعداد زیادی از این ستارگان جدید، ستاره‌های «ولف-رایه» (Wolf-Rayet) هستند و این اجرام، زمانی که جوان و بزرگ هستند، هر یک دست‌کم 20 برابر خورشید جرم دارند. این دسته از ستارگان بسیار پرجرم و داغ هستند و دمای سطح آنها بین 29 هزار تا 199 هزار درجه سانتیگراد است؛ این ستارگان همچنین بسیار شفاف بوده و ‌ده‌ها هزار تا چندین میلیون بار درخشان‌تر از خورشید هستند و تقریبا بخش اعظم این نور خروجی، در طیف فرابنفش قرار دارد. ستاره‌های Wolf-Rayet در مرحله تکامل به ستارگان عظیم، جوانمرگ می‌شوند و گرچه این ستارگان بسیار داغ و شفاف هستند، به دلیل وجود بادهای خورشیدی بسیار قوی، با سرعت‌های صعودی (حدود یک میلیارد بار بیشتر از سرعت خورشید) جرمشان را از دست می‌دهند. به دلیل این شکل‌گیری ستاره‌ای در NGC 7714، این جرم کیهانی به عنوان کهکشان انفجار ستاره‌ای Wolf-Rayet گروهبندی می‌شود. منبع...

بیشتر بخوانید
درک جدید از چگونگی شکل‌گیری ستارگان و کهکشان‌ها در اوایل جهان
بهمن۱۴

درک جدید از چگونگی شکل‌گیری ستارگان و کهکشان‌ها در اوایل جهان

نتایج مطالعه صورت گرفته توسط اخترشناسان، بینش عمیق‌تری درخصوص نحوه شکل‌گیری ستارگان و کهکشان‌های غول‌پیکر در مراحل ابتدایی جهان ارائه می‌کند. دو تیم از محققان به سرپرستی دانشگاه کمبریج، وضعیت شکل‌گیری ستارگان و کهکشان‌ها در 13 میلیارد سال قبل – مراحل ابتدایی شکل‌گیری جهان – را مورد بررسی قرار دادند. برای این تحقیق، از داده‌های تلسکوپ‌های رادیویی پرقدرت و شبیه‌سازی ابررایانه‌ای استفاده شد. محققان دریافتند که یک کوازار، گاز سردی را با سرعت دو هزار کیلومتر در ثانیه به فاصله 200 هزار سال نوری دورتر پرتاب می‌کند که بسیار دورتر از رصدهای قبلی است. این گاز سرد، ماده خام برای شکل‌گیری ستارگان در کهکشان‌ها است، اما نحوه سرعت گرفتن آنها بی‌پاسخ مانده بود. از طریق رصدهای جدید با کمک تلسکوپ‌های رادیویی و شبیه‌سازی توسط ابررایانه‌ها، محققان موفق به درک چگونگی این فرآیند شدند؛ گاز از طریق انرژی آزاد شده توسط سیاهچاله‌ ابر پرجرم که انرژی کوازارها را تأمین می‌کند، ابتدا تا چندین میلیون درجه گرم می‌شود. محققان سپس با استفاده از شبیه‌سازی ابررایانه‌ای دریافتند، در مسیر خروج از کهکشان والد، زمان کافی برای سرد شدن گاز داغ فراهم می‌شود که امکان رصد آن را توسط تلسکوپ‌های رادیویی فراهم می‌کند. نتایج این تحقیق در مجله Royal Astronomical Society and Astronomy and Astrophysics منتشر شد. منبع...

بیشتر بخوانید
نخستین پرواز آزمایشی بادبان خورشیدی + تصویر
بهمن۱۴

نخستین پرواز آزمایشی بادبان خورشیدی + تصویر

محققان مرکز فضایی کالیفرنیا قصد دارند نخستین بادبان خورشیدی را تا ماه می (اردیبهشت 94) مورد آزمایش قرار دهند. یکی از چالش‌های اصلی محققان، انتخاب ماده‌ای مناسب و سبک‌وزن برای تولید بادبان خورشیدی LightSail بود؛ چرا که بادبان‌ باید به اندازه‌ای سبک باشد تا بتواند تحت تاثیر نیروی فوتون‌های خورشیدی، واکنش نشان داده و در فضا حرکت کند. این بادبان خورشیدی به طول و عرض چهار متر، به همراه یک کیبوست کوچک با قطر 30 سانتی‌متر توسط موشک به مدار مورد نظر منتقل خواهند شد. طبق برنامه‌ریزی صورت گرفته، موشک اطلس V حامل بادبان خورشیدی و کیبوست ماه می (اردیبهشت 94) از پایگاه نیروی هوایی کیپ‌کاناورال در فلوریدا به فضا پرتاب خواهد شد. نخستین پرواز آزمایشی بادبان خورشیدی LightSail شامل پرتاب، آزمایش باز شدن بادبان‌ خورشیدی و در نهایت جذب انرژی خورشید برای سفر فضایی است. با توجه به هزینه بسیار اندک ساخت بادبان‌ خورشیدی نسبت به موشک‌ها، محققان امیدوارند که دومین پرواز بادبان‌ خورشیدی را در سال 2016 انجام دهند. درصورت موفقیت‌آمیز بودن پرواز آزمایشی، نمونه اصلی بادبان خورشیدی به همراه ماهواره Prox-1 توسط موشک سنگین فالکون شرکت اسپیس‌ایکس به ارتفاع 720 کیلومتری بالای زمین منتقل خواهد شد.   منبع...

بیشتر بخوانید