واحدهای محاسبه فاصله در ستاره شناسی
دی۱۱

واحدهای محاسبه فاصله در ستاره شناسی

واقعیت این است که در نجوم فاصله هایی بررسی می شوند که بسیار بزرگ و عظیم هستند به همین خاطر واحدهای کوچکی مانند متر و کیلومتر کاربرد چندانی ندارند. این فواصل به قدری بزرگ هستند که حتی تجسم آنها برای انسان نیز غیر ممکن است. بنا بر این گزارش، بطور کل ستاره شناسان از ۳ مبنای: واحد نجومی، سال نوری و پارسک برای محاسبه فواصل زیاد بین ستارگان و کهکشان ها استفاده می کنند، که در زیر به اختصار شرح داده شده است. ۱- واحد نجومی (AU): از این واحد معمولا در مقیاسهای منظومه شمسی استفاده می شود، همچنین برای بیان فواصل ستاره های دوتایی نزدیک بهم و سیارات فرا خورشیدی نیز از این واحد استفاده می شود. بعنوان مثال به فاصله زمین تا خورشید یک “واحد نجومی”(Astronomical unit) گفته میشود که برابر با ۱۵۰ میلیون کیلومتر است و کوچکترین واحد فواصل نجومی محسوب میشود. طبق این واحد فاصله پلوتو تا زمین ۴۰ واحد نجومی میباشد. ۲ – سال نوری (LY): “سال نوری” (Light year) یکی از یکاهای پر کاربرد در سنجش فاصله اجرام فضایی و کیهانی میباشد. سال نوری طبق تعریف برابر است با مسافتی که نور در خلاء در مدت یک سال طی می‌کند. بعنوان مثال نزدیک ترین سامانه ستاره ای به ما یعنی آلفا قنطورس حدود ۴٫۳ سال نوری با ما فاصله دارد، یعنی اگر شما با سرعت نور که ۳۰۰ هزار کیلومتر در ثانیه است، به سمت این سامانه ی ستاره ای حرکت کنید از دید ناظر ۴٫۳ سال زمینی در راه هستید. در این تصویر فاصله خورشید تا منظومه آلفا قنطورس را مشاهده می کنید که بر حسب واحد نجومی مشخص شده است.  3– پارسک (PC) : واحد دیگری که از سال نوری بزرگتر است “پارسک”(Parsec) نام دارد، هر پارسک برابر ۳٫۲۶ سال نوری یا ۳۱ تریلیون کیلومتر است. در واقع اگر شما از منظومه‌ی شمسی چنان دور شوید که وقتی به مدار زمین نگاه کنید، اندازه شعاع مدار آن به اندازه یک ثانیه قوسی دیده شود، شما در فاصله‌ی یک پارسکی از زمین قرار گرفته‌اید! بعنوان مثال بر حسب پارسک فاصله ستاره آلفا قنطورس با زمین ۱٫۳ پارسک است. برای فواصل دورتر از کیلو پارسک که برابر ۱۰۰۰ پارسک و یا مگاپارسک که برابر با ۱۰۰۰۰۰۰ پارسک است استفاده می شود. منبع...

بیشتر بخوانید
تمدن های فرا زمینی
دی۰۹

تمدن های فرا زمینی

شاید شما هم در گذشته اخبارهای هیجان انگیزی در مورد یوفوها ، فرا زمینی ها و … شنیده باشید. البته یافتن موجودات فرا زمینی به شرط اینکه ارتباط دوستانه ای با ما داشته باشند، می تواند بسیار هیجان انگیز باشد.   به گزارش بیگ بنگ، طبعا چون بسیاری از ما هیجان را به واقعیت ترجیح می دهیم، به چنین موجوداتی باور داریم، البته دانشمندانی نیز وجود دارند که به شیوه ای علمی و از طریق امواج رادیویی به دنبال سرنخی از آنها هستند. با این حال طی چندین سال که از این جستجو می گذرد، حتی به لطف امواج رادیویی که در هر ثانیه فاصله زمین تا ماه را در می نوردند، هیچگونه نشانه ای از موجودات هوشمند فضایی به دست نیامده است. مستنداتی مانند “ما و فرازمینی ها” ساخته شده اند که علیرغم برخی اطلاعات مفید، بر بنیانی عجیب و غیر علمی بنا شده اند و قصد دارند نشانه هایی از آنها را بر روی زمین ثابت کنند. اینکه تمدنی هایی چنین پیشرفته و هوشمند به زمین بیایند و با گذاشتن چند نشانه که به زحمت قابل ردیابی است، زمین را ترک کنند، حتی به درد داستانهای تخیلی نیز نمی خورد! بیایید یک بار به شیوه ای علمی و عقلانی به این موضوع بپردازیم که آیا خارج از زمین، حیات و موجودات هوشمند وجود دارند؟ برای این منظور باید فرض کنیم که مسیر تشکیل حیات، تمدن و هوشمندی در سایر نقاط کیهان شبیه ماست. هر فرض دیگری شما را به چالش سختی خواهد کشید. چالشی بسیار پیچیده برای اثبات اینکه حیات و هوش به شیوه دیگری می تواند ظهور پیدا کند. مثلا تیتان بزرگترین قمر زحل تا حدودی شبیه زمین و دارای اتمسفری سرشار از نیتروژن است. این سیاره شبیه زمین دارای ابر، مه، باران، رود و صدها دریاچه است. البته با این تفاوت که همه اینها از متان و اتان تشکیل شده است! تمامی نفت و گاز زمین حتی بخش کوچکی از ذخایر هیدروکربنی تیتان را نیز شامل نمی شود. این قمر آب نیز دارد، اما به صورت کوهها و تکه های یخ، دمای آن حدود ۱۸۰ – درجه است. بدین ترتیب وجود حیات از نوع زمینی امکان ندارد، اما دانشمندان احتمال نوع دیگری از آن را منتفی نمی دانند. مثلا جاندارانی که به جای اکسیژن، هیدروژن تنفس کرده و به جای دی اکسید کربن متان را بازدم می کنند، برای تامین انرژی خود به جای قند از استیلن استفاده می کنند. کوچکترین مدرکی برای این تخیلات علمی وجود ندارد. حتی با قبول تشکیل حیات در چنین سیارات و اقماری ، راهی بس طولانی تا هوشمندی باقی است. بنابراین برای محاسباتمان، بهتر است ذهن را از وجود حیات به گونه ای غیر زمینی پاک کنیم. بهترین فرمول برای محاسبه...

بیشتر بخوانید
بهترین دوربین‌های دوچشمی 2014
دی۰۳

بهترین دوربین‌های دوچشمی 2014

اکثر افراد دارای دو چشم بینا هستند . بشر به گونه ای تکامل یافته که قادر است از هر دو چشم به طور همزمان استفاده کند ( کاری که همه حیوانات قادر به انجام آن نیستند ). انسان می تواند از جهان اطرافش یک فیلم پاناراما ی استریوسکوپی (دستگاهی که باعث برجسته دیدن و وضوح کلیه تصاویر می شود هرگاه آنها را از درون آن نگاه کنیم) یکسره را درون مغز خود ایجاد نماید . شما با استفاده از هر دو چشم خود رو به آسمان صاف شب ،دیگر هیچ چیزی را بین خود و فضا نخواهید داشت . آسان ترین راه برای لذت بردن بیشتر از آسمان شب این است که توسط یک دوچشمی دو مجرای نوری قوی تر در مغزتان ایجاد نمایید .حتي اگر شما در داخل یا نزدیکی یک شهر با آلودگی نوری بالا زندگی می کنید ،از اینکه می توانید از پشت یک دوچشمی نجومی مناسب جزئیات بسیاری از آسمان را رصد نمایید،شگفت انگیز خواهید شد. تدوین گر ما نگاهی انداخته به طیفهای ارائه شده از انواع دوچشمی های رایج در بازار. ممنون از نوع طراحی و ساخت کامپیوتری آن که هرگز هیچ نمونه با کیفیت تری با چنین قیمتهای مناسبی تا به امروز وجود نداشته است . متأسفانه،نمونه های تقلبی و ناکارامد نیز تحت عنوان “بهترین و خیره کننده ترین ابزار” به بازار وارد شده اند .ما تعدادی از مدل های را که فکر می کنیم برای اکثر راصدین آسمان مناسب می باشد ،انتخاب کرده ایم . مواردی که در هنگام خرید بیشتر به آن توجه فرمایید: بزرگنمایی در مقابل جرم ،گستره ی دید ،نوع منشور،کیفیت نوری(sharpness)، انتقال نور،سن خریدار(کسی که قصد استفاده از وسیله را دارد ؛جهت مطابقت با اندازه ” exit pupil” که با بزرگتر شدن ما تغییر می کند )،مقاومت در برابر ضربه،ضدآب بودن و غیره. برای یافتن دوچشمی مناسب خود می توانید ما را از طریق لینک زیر دنبال نمایید : Buyer’s Guide: How to Choose Binoculars for Stargazing. بهترین دو چشمی برای شما سایز کوچک دوربینهای دوچشمی نجومی که احتمالآ با سایز ” متوسط ” برای دیدن پرندگان ،تماشای مسابقات ورزشی و سایر اهداف زمینی شناخته شده است بعنوان یک دست آورد بصری از آن استفاده می شود .استفاده از دوچشمی های سایز بزرگ معمولآ برای اینگونه نیازهای متداول افراد بسیار سخت می باشد و دارای زاویه دید بسته و محدود است. بنابراین آنها در انتخاب نوع کیفیت ابزار رصدی مورد نیازشان رویکردی تازه را در پیش گرفتند که به “بزرگنمایی” ،”تفکیک نور” و “جمع آوری و مشخصه های نور” توجه نمایند. تعداد زیادی از دوچشمی های پیشنهادی ما بعنوان Editor’s Choicefor در اینجا زیر 300$ هستند . شما می توانید 10 برابر این مقدار را برای تلسکوپهای غول...

بیشتر بخوانید
رویدادها و ماجراهای داغ فضایی 2014 و 2015
دی۰۳

رویدادها و ماجراهای داغ فضایی 2014 و 2015

با نگاهی به گذشته و بررسی رویدادهای فضایی 2014، یک دستاورد از همه چشمگیرتر بوده و آن، فرود بی‌سابقه کاوشگر فیلائه بر روی یک دنباله‌دار در فاصله صدها میلیون کیلومتری زمین است که نقطه اوج ماموریت روزتای سازمان فضایی اروپا به شمار می‌رود. به گزارش سرویس علمی ایسنا، این موفقیت تاکنون جایگاه‌های بسیاری را در برترین‌های سالی که گذشت، به دست آورده است. با وجود به خواب رفتن فرودگر فیلائه، این ماموریت 1.7 میلیارد دلاری هنوز به پایان نرسیده است. دانشمندان در نشست اتحادیه ژئوفیزیک آمریکا در سان‌فرانسیسکو به نمایش تصاویر جدید این ماموریت پرداخته و در مورد مرحله بعدی سفر فضاپیمای روزتا صحبت کردند که اکنون دنباله‌دار را دنبال می‌کند. این دانشمندان همچنین اظهار امیدواری کردند که بتوانند کاوشگر فیلائه را که اکنون به دلیل پایان یافتن باتری‌ها و فقدان نور خورشید به خواب زمستانی فرو رفته، بازیابی کنند. مت تیلور، دانشمند پروژه روزتا از برنامه تیم خود برای ارسال این فضاپیما در فاصله شش کیلومتری سطح دنباله‌دار 67P/Churyumov-Gerasimenko در فوریه سال 2015 خبر داد که نزدیکترین رویایی آن در ماموریت اولیه‌اش محسوب می‌شود. روزتا در طول این نزدیکی می‌تواند تصاویر وضوح بالایی را در کنار داده‌های مفید از انتشارات گازی دنباله‌دار بدست بیاورد. همچنین ممکن است بتوان محل فرود فیلائه را که در روز 12 نوامبر (21 آبان) پس از برخورد با سطح دنباله‌دار به مکان نامعلومی پرتاب شده، شناسایی کرد. تصاویر بدست آمده تاکنون نشان‌دهنده یک محیط سایه‌دار است که فرودگر را ناتوان از استفاده از پنلهای خورشیدی برای شارژ مجدد باتری‌هایش کرده است. در کنار داستان داغ روزتا، رویدادهای فضایی دیگری نیز در سال 2014 رخ داد که از آن جمله می‌توان به تراژدی فضاپیمای اسپیس‌شیپ 2 اشاره کرد. فضاپیمای شرکت ویرجین گالکتیک در ماه ژانویه پرواز موفقی را به نمایش گذاشته بود اما تراژدی ماه اکتبر رخ داد که طی آن یکی از دو خلبان در پرواز آزمایشی سرنشین‌دار فضاپیمای اسپیس‌شیپ 2، کشته شد. بررسی‌ها بر روی این حادثه ادامه داشته و برخی از مسافران آینده که برای سفر به فضا با این فضاپیما بلیت رزرو کرده بودند، با تردید روبرو شده‌اند. از دیگر رویدادهای جالب انسال باید به کشف سطوح متان در جو و همچنین مواد شیمیایی در سنگهای مریخ توسط کاوشگر کنجکاوی ناسا اشاره کرد. این دو، سرنخ‌هایی هستند که بررسی‌ها برای نشانه‌های حیات در گذشته یا حال سیاره سرخ را ارزشمند کرده‌اند؛ اما کنجکاوی تنها کاوشگری نبود که این نشانه را کشف کرد؛ در ماه سپتامبر دو فضاپیمای ماون و همچنین ماموریت مدارگرد مریخ هند با موفقیت وارد مدار مریخ شده و به بررسی جو سیاره پرداختند. کاوشگر هندی از قابلیتهایی برخوردار بوده که می‌تواند سطوح متان را در هوای مریخ پیگیری کند. همچنین در سال 2014، دانشمندان با بررسی داده‌های...

بیشتر بخوانید
یک قدم تا بینهایت: آیا جهان های موازی الزاماً از ما بسیار دور هستند؟
آذر۲۸

یک قدم تا بینهایت: آیا جهان های موازی الزاماً از ما بسیار دور هستند؟

احتمالاً تاکنون چیزهایی درباره جهان های موازی شنیده اید. بر اساس نظریات مطرح در کیهان شناسی، این جهان ها در واقع حوزه های فضا-زمانی مستقلی از جهان ما هستند. این حوزه های فضا-زمانی مستقل در ابعادی فراتر از چهار بُعد فضا-زمانی جهان ما در پهنه بیکران کائنات شناورند.شاید تصور کنید که همه این جهان ها از جهان ما بسیار دور هستند و در فواصل فراکیهانی نسبت به جهان ما قرار گرفته اند اما لزوماً چنین نیست. هرچند شاید باور نکنید ولی در واقع برخی از این جهان های موازی ممکن است حتی از فاصله‌ای که شما هم‌اکنون از صفحه مانیتور خود دارید هم به شما نزدیک‌تر باشند! اما ببینیم چگونه؟ راز این معمای شگفت انگیز به حدود دو دهه قبل باز میگردد. در سال 1995 میلادی، دو فیزیکدان به نام‌های ادوارد ویتِن (1) از موسسه مطالعات پیشرفته پرینستون آمریکا و پائول تاونسند (2) از دانشگاه کمبریج انگلستان، نسخه‌های مختلف نظریه مشهور اَبَرریسمان را در فیزیک تعمیم داده و با این کار، نظریه جدیدی به نام “نظریه M” را ارائه دادند (M حرف اول واژه “مادر” یا “اسرارآمیز” به زبان انگلیسی است). بر مبنای نظریه M، کل هستی، یازده بُعدی است که ده بُعد آن، ابعاد مکانی و یک بُعد آن، بُعد زمان است (3). این هستی یازده بُعدی مجموعاً حوزه نامتناهی و اسرارآمیزی به نام اَبَرجهان را تشکیل می‌دهد. براساس نظریه M، جهان ما در واقع یک حباب – یا بهتر بگوییم، یک اَبَرحباب – چهار بُعدی شناور در اَبَرجهان است. اما برمبنای نظریه M علاوه بر اَبَرحباب جهان ما، اَبَرحباب ها یا جهان‌های بی‌شمار دیگری نیز در گستره ابعاد بالاتر اَبَرجهان شناورند ولی ازآنجائیکه این جهان‌ها در خارج از ابعاد جهان ما واقعند متوجه حضور آنها نمی‌شویم. برای درک بهتر این موضوع و با توجه به آنکه ذهن بشر نمی‌تواند بیش از سه بُعد مکانی را تجسم کند، مسأله را به یک بُعد کمتر تقلیل می‌دهیم تا قابل تجسم باشد. فرض کنید جهان ما بجای سه بُعدی، دو بُعدی بود (مثلاً مثل سطح یک کُره). در این صورت ما انسان ها نیز موجوداتی دو بُعدی بودیم که در این جهان یعنی روی سطح این کُره زندگی می‌کردیم. در این مثال، جهان‌های دیگر همانند کُره‌های دیگری هستند که در عرصه بیکران اَبَرجهان سه بُعدی شناورند. آدم‌های دو بُعدی هیچ درک و تصوری از بُعد سوم ندارند. به همین دلیل هم حتی اگر برخی از این کُرات – یا همان جهان‌های دیگر – به کُره آنها بسیار نزدیک هم باشند، بازهم آنها متوجه حضورشان نخواهند شد. این آدم‌های دو بُعدی ممکن است با تلسکوپ‌هایشان قادر باشند تا دوردست‌های روی سطح کُره (جهان) خودشان را هم ببینند ولی از حضور کُرات دیگری که ممکن است حتی بغل گوششان باشند بی‌خبرند. به همین...

بیشتر بخوانید
دستاوردهای ایران در حوزه فضا
آذر۲۸

دستاوردهای ایران در حوزه فضا

در این مقاله نگاهی به دستاوردهای فضایی ایران در سال 1390 خواهیم انداخت. بر این اساس پرتاب ماهواره رصد،  ماهواره دانشجویی نوید علم و صنعت،  رونمایی از ماكت شهرك فضایی  و  رونمایی از ‘سند سیاست گذاری هوافضا’ از جمله دستاوردهای فضایی ایران در سالیکه گذشت می باشند. این دستاوردها حاصل و ثمره هزاران ساعت فعالیت دانشمندان،  استادان دانشگاه، دانشجویان و كارشناسان حوزه های مرتبط با این صنعت را در خود جای داده است. بكارگیری فناوریهای فضایی در حوزه هایی چون مخابرات، كشاورزی، هواشناسی، اكتشافات معدنی، نجوم و حفاظت محیط زیست توانایی بشر را در شناسایی و درك او از محیط اطراف دو چندان می كند اما با وجود قابلیتهای فناوریهای فضایی در جوامع مختلف، همچنان این فناوریها در انحصار چند كشور معدود است كه در این شرایط درك صحیح از واقعیتها و تلاش برای تولید و بومی سازی فناوری های فضایی می تواند ایران را در زمره كشورهای صاحب این فناوری قرار دهد. در این راستا در چند سال اخیر با تلاش پژوهشگران كشورمان جمهوری اسلامی ایران به باشگاه كشورهای دارای فناوری فضایی و نیز هشت كشور دارای فناوری پرتاب ماهواره پیوسته است . در سال جاری كه در ابتدای آن به سال پرتاب ماهواره های ایران معروف شد؛ دو ماهواره توسط ماهواره برها و ایستگاه پرتاب زمینی بومی پرتاب شد. اگرچه پرتاب تنها دو ماهواره از نظر تعداد شاید كم به نظرآید اما درپس این دو پرتاب جمهوری اسلامی ایران گام های جدیدی در حوزه فناوری فضایی برداشته است و بسیاری از دانشمندان كشور را به گام نهادن فضانورد ایرانی به فضا امیدوارتر كرده است. ماهواره رصد در روز25 خرداد ماه خبر قرار گرفتن ماهواره ‘رصد’ در مدار لئو زمین به گوش جهانیان رسید. این ماهواره نخستین ماهواره تصویر برداری ایران بود كه تمامی مراحل طراحی، ساخت، تجمیع ، تست و آماده سازی برای پرتاب آن در داخل كشور انجام شده است. این ماهواره 15.3 كیلوگرمی در كلاس ریزماهواره قرار داشت و برای تزریق در مداری با ارتفاع 260 كیلومتر طراحی شد و هر شبانه روز 15 بار به دور زمین چرخید. ماموریت ماهواره رصد، برقراری ارتباط با ایستگاه های زمینی، دریافت فرامین از ایستگاه های زمینی ، تصویربرداری از زمین و ارسال تصاویر به همراه اطلاعات تله متری به ایستگاه های زمینی در نظر گرفته شده بود. توسعه زیرساخت های كارگاهی و آزمایشگاهی برای ساخت و مونتاژ و انجام آزمایش های عملكردی و محیطی برای ماهواره های كوچك ، ایجاد بستر های نرم افزاری و توسعه نیروی انسانی برای طراحی ، ساخت و تست ماهواره و بومی سازی شبكه ایستگاه های زمینی و كنترل ، ارسال و دریافت تصویر از دیگر دستاوردهای این طرح بود. براساس این گزارش، با انجام موفق این اقدام گام بلند دیگری برای تثبیت حضور...

بیشتر بخوانید