نوری از گذشتۀ کیهان!
بهمن۱۵

نوری از گذشتۀ کیهان!

زمانی که به آسمان شب نگاه می کنیم و به ستاره ها در عمق فضا خیره می شویم شاید به این نکته توجه نکنیم که چقدر این نور با ارزش است، چون از گذشته ی کیهان منتشر شده است! خوشبختانه برای جستجوی کهن ترین نور و شناسایی اجرام فضایی تلسکوپ های کنجکاوی مانند هابل، اسپیز، کوبه، دبلیو مپ، پلانک و … به فضا فرستاده شده و اطلاعات خوبی به بشر داده است. این تصویر که بر پایه ی داده های بدست آمده از ماهواره های کوبه، WMAP و پلانک تکمیل شده است، کهن ترین نور کیهان را نشان می دهد.     به گزارش بیگ بنگ، دانشمندان در سال ۱۹۸۹ تلسکوپ فضایی کوبه را به فضا پرتاب کردند، هدف آنها مطالعه ی اشعه مادون قرمز و مایکروویو از جهان اولیه بود که به تابش زمینه کیهانی معروف است، به گفته ی دانشمندان این تشعشعات پراکنده بقایایی از بیگ بنگ هستند، انفجاری یا واکنش زنجیره ای که باعث شکل گیری کیهان ما گردید. کوبه یک تلسکوپ خاص بود که با سه ابزار مهم برای ردیابی تشعشات بیگ بنگ در جو زمین مستقر شده بود. این سه ابزار هر کدام مسئولیت سنگین به دوش داشتند، یکی به مشاهده اشعه مادون قرمز می پرداخت، دومی به نقشه تابش مایکروویو و سومی طیف تابش پس زمینه کیهانی را اندازه گیری می کرد، همه با هم به ما کمک کردند تا دوران کودکی جهان را بهتر بشناسیم. ذهن های خلاقی مهندسی این تلسکوپ را انجام دادند، این تلسکوپ از پنل های خورشیدی برای جمع آوری نور خورشید و تجدید انرژی استفاده می کرد و هیدروژن مایع نیز از گرم شدن بی رویه آن جلوگیری می کرد، چون بررسی تشعشعات و گرما می توانست تلسکوپ را بیش از حد گرم کند و حتی از کار بیندازد. هر چند تلسکوپ کوبه در مقایسه با تلسکوپ های امروزی که بی نهایت حساس اند کمی قدیمی محسوب می شود، اما دانشمندان با استفاده از داده های آن توانستند نقشه هایی از سراسر آسمان تهیه کنند که در آن اشعه مادون قرمز و مایکروویو بخوبی مشخص بودند. طولی نکشید دانشمندان کشف کردند که تمامی تابش پس زمینه کیهانی از یک نوع نیست و چگونه ساختارهای اولیه کهکشانها شروع به شکل گیری کردند. کوبه شواهدی از بیگ بنگ را نشان داد و اطلاعات مهمی از منشاء کیهان در اختیار بشر گذاشت. این تصویر تابش پس زمینه کیهانی است که بر پایه ی داده های ماهواره WMAP بدست آمده و نوسانات دمایی کهن ترین نور کیهان را، درست ۳۸۰ هزار سال پس از بیگ بنگ نشان می دهد    در ادامه ی این اکتشافات در سال ۲۰۰۳ تلسکوپ فضایی wmap تصاویر جالب و شگفت انگیزی از این نور باستانی رونمایی کرد. تابش پس زمینه...

بیشتر بخوانید
طوفانی عظیم در یک جهان ِ بیگانه
بهمن۰۱

طوفانی عظیم در یک جهان ِ بیگانه

در رهگیری هوایی از فراز ۳۵۳ مایلی زمین، تلسکوپ فضایی هابل بی سر و صدا به سمت محور جدید خود در حال حرکت است……. در رهگیری هوایی از فراز ۳۵۳ مایلی زمین، تلسکوپ فضایی هابل بی سر و صدا به سمت محور جدید خود در حال حرکت است. در همان زمان در فاصله ۹۳ میلیون مایلی نیز تلسکوپ فضایی اسپیتزر ماموریتی را دریافت می کند تا جهت خود را در همان هدف فضایی متمرکز کند، هر دو تلسکوپ آغاز به ثبت نور در یک زمان از یک فاصله از جسم نمودند و یک ابر عجیب ارغوانی رنگ هم اندازه سیاره مشتری در فاصلۀ ۲۴ سال نوری از ما را تحت نظر قرار دادند که بعنوان یک کوتولۀ قهوه ای شناخته می شود. -بنا براین گزارش، مانند تعقیب کننده های طوفان های کهکشانی، ستاره شناسان دانشگاه آریزونا تلاش می کنند تا کشف کنند که چگونه آب و هوای جهان های بیگانه ی دیگر در طول زمان تغییر می کنند. ستاره شناسان توانستند تکامل ابرهای در حال چرخش و طوفان های تعدادی از کوتوله های قهوه ای و پنج جرم دیگر شبیه آن را با جزئیات بی سابقه ای ردیابی کنند، هدف محققان دانشگاه آریزونا کشف چگونگی تغییرات آب و هوایی در جهان های دیگر در طول زمان میباشد. این ابرهای طوفانی در این کوتوله قهوه ای از منیزیم، سیلیکون و آلومنیوم به همراه باران هایی از رگبار شن، ماسه و آهن مذاب تشکیل شده اند. ابرهای لایه لایه یک درخششی بنفش یا قرمز رنگ برای چشم انسان خواهند داشت و بیشتر نور این کوتوله مورد نظر در مادون قرمز نامرئی با درخشش همراه است. یک تصویر از ۲MASS-2139 در بالای صفحه، یکی از شش کوتوله قهوه ای که توسط ناسا مشاهده شده را نشان  می دهد که به شدت طوفانی است. دانشمندان باور دارند که یک طوفان عظیم چندین برابر جو مشتری به دور اتمسفر این کوتوله قهوه ای در هر ۷٫۷ ساعت در حال چرخش است، روشنایی و تضعیف نور کوتوله به دلیل محور چرخشی است که حضور طوفان باعث آن می شود. کوتوله های قهوه ای به سیارات غول پیکری شباهت دارند که بسیار پرجرم و داغ هستند. توانایی فعلی مشاهدات نمی تواند سیارات فراخورشیدی را در جزئیات بسیار بالا نشان دهد زیرا آنها کوچک، کم نور و بسیار دور از ما هستند. از طرف دیگر کوتوله های قهوه ای درخشان هستند، به همین دلیل هابل و سایر تلسکوپ ها می توانند جزئیات آنها را بررسی کنند و به ما در درک سیستم های فرا خورشیدی کمک نمایند. کوتوله های قهوه ای بسیار سردتر از ستاره هایی مانند خورشید هستند و به آرامی گرما را ساطع می نمایند و با درخشش حدود ۳۱۰۰ درجه فارنهایت، این کرات در...

بیشتر بخوانید
شناسایی بادهای سریع و گسترش یابنده، در قلب کهکشان راه شیری
دی۲۴

شناسایی بادهای سریع و گسترش یابنده، در قلب کهکشان راه شیری

محققان ناسا به تازگی دریافتند قلب کهکشان راه شیری دو میلیون سال پیش، نوعی انفجار عظیم را تجربه کرده که گازها و مواد دیگر را با سرعت دو میلیون مایل در ساعت به بیرون پرتاب کرده است. نقشه هابل از سرعت و ترکیب این گرد و غبار مرموز که در کهکشان ما در حال گسترش است. -بنا براین گزارش،دانشمندان با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل ابرهای گازی حاصل از این انفجار را مشاهده کردند که در فاصله ۳۰ هزار سال نوری از بالا و پایین صفحه کهکشان راه شیری در حرکت‌ اند. این ساختار‌های عظیم پنج سال پیش و به عنوان جرقه اشعه گاما در مرکز کهکشان راه شیری کشف شدند. محققان از آن زمان تاکنون در حال بررسی این ویژگی‌های حباب مانند با استفاده از اشعه‌های ایکس و امواج رادیویی بوده‌اند. آنها در حال حاضر به دنبال محاسبه جرم ماده‌ انفجاری هستند که از کهکشان راه شیری به بیرون ساطع شده و انجام این کار به تعیین عامل این انفجار کمک می‌کند. ستاره شناسان دو منشأ احتمالی را برای این لوب‌های دو قطبی پیشنهاد داده‌اند: آ‌نها یا در اثر طوفان آتشین ناشی از تولد یک ستاره در کهکشان راه شیری و یا از انفجار سیاهچاله فوق‌عظیم در مرکز آن به وجود آمده‌اند. گرچه محققان بادهای گازی را مشاهده کرده‌اند که از جریان‌های ذرات‌ باردار تشکیل شده‌اند و از هسته‌های دیگر کهکشان‌ها به بیرون ساطع می‌شوند، نمایی بی‌نظیر و نزدیک از این آتش‌بازی‌های کهکشان راه شیری را شکار کرده‌اند. «آندرو فاکس» از «موسسه علم تلسکوپ فضایی» در بالتیمور مریلند و رهبر ارشد این پروژه، در این رابطه گفت: زمانی که محققان مرکزهای کهکشان‌های دیگر را مشاهده می‌کنند، چنین جریاناتی بسیار کوچک‌تر به نظر می‌رسند زیرا این کهکشان‌ها بسیار دور هستند اما ابرهایی که در این پروژه بررسی شده‌اند، ۲۵ هزار سال نوری از زمین فاصله دارند و در کهکشان راه شیری قرار دارند. جزئیات این دستاورد نجومی در The Astrophysical Journal Letters قابل‌ مشاهده است. منبع...

بیشتر بخوانید
آینه تلسکوپ رصدخانه ملی، آماده انتقال به ایران
دی۲۳

آینه تلسکوپ رصدخانه ملی، آماده انتقال به ایران

آینه تلسکوپ رصدخانه ملی ایران چند هفته‌ای است که بسته‌بندی شده و آماده انتقال به ایران است. دکتر رضا منصوری، مجری طرح رصدخانه ملی ایران در گفت‌وگو با خبرنگار علمی ایسنا اظهار داشت: آینه تلسکوپ، پس از یک و نیم سال تست آماده انتقال به ایران است و طبق توافق صورت گرفته با شرکت حمل و نقل ان‌شاء‌الله تا یک ماه دیگر برای انتقال به کشور بارگیری می شود. وی خاطرنشان کرد: آینه تلسکوپ پس از انتقال به ایران در پژوهشگاه دانش‌های بنیادی مستقر خواهد شد. منصوری با اشاره به پشتیبانی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری از طرح رصدخانه ملی و تخصیص اعتبارات حمایتی در مراحل مختلف طرح ابراز امیدواری کرد که با پیگیری وزارت علوم به عنوان متولی طرح و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری که از اجرای آن حمایت کرده است، مجموعه دولت و معاونت راهبردی ریاست جمهوری و نیز مجلس شورای اسلامی اهمیت این پروژه را خصوصا در فصل بودجه بیش از پیش مورد توجه قرار داده و با تخصیص اعتبارات لازم زمینه ساخت تلسکوپ و پیشبرد سریعتر عملیات احداث رصدخانه را فراهم کنند. گفتنی است، شیشه آینه تلسکوپ رصدخانه ملی از نوعی شیشه مشابه شیشه آینه معروفترین تلسکوپ‌های جهان از جمله تلسکوپ‌های بسیار بزرگ اروپا (VLT) و تلسکوپ فضایی چاندرا ساخته شده که ضریب انبساط حرارتی آن بسیار ناچیز است. طبق قرارداد، شرکت فنلاندی اپتیون موظف بوده سطح شیشه 3.4 متری موجود را با دقت 15 نانو متر تراش دهد. از ویژگی‌های عمده این شیشه ها می توان به کم بودن میزان ناخالصی و ضریب حرارتی فوق العاده پایین اشاره کرد. منبع...

بیشتر بخوانید
ناسا در یک قدمی شناسایی شبیه‌ترین دوقلوهای فراخورشیدی به زمین
دی۱۸

ناسا در یک قدمی شناسایی شبیه‌ترین دوقلوهای فراخورشیدی به زمین

اخترشناسان روز گذشته از کشف هشت سیاره فراخورشیدی جدید در ماموریت اخیر «کپلر» خبر دادند. تلسکوپ فضایی «کپلر» از زمان آغاز فعالیت در سال 2009 تاکنون بالغ بر 150 هزار ستاره را برای یافتن سیارات فراخورشیدی شبه‌زمین مورد بررسی قرار داده و تاکنون 4175 سیاره را با قابلیت احتمال میزبانی از حیات شناسایی کرده است. محققان ناسا در مأموریت اخیر تلسکوپ فضایی «کپلر» موفق به شناسایی هشت سیاره فراخورشیدی جدید شدند. از مجموع این هشت سیاره، سه سیاره در منطقه قابل سکونت ستاره میزان واقع شده‌اند؛ فاصله‌ای که امکان وجود آب به شکل مایع بر سطح سیاره را تقویت می‌کند و از این سه سیاره، دو سیاره مانند زمین سنگی بوده و شبیه‌ترین نمونه‌ به زمین محسوب می‌شوند. این دو سیاره فراخورشیدی احتمالا دارای سطوح سخت و سنگی هستند و در منطقه گلدیلاک (Goldilocks zone) یا قابل سکونت ستاره میزبان واقع شده‌اند. سیاره کپلر- 438bدر فاصله 470 سال نوری از زمین واقع شده و مدت زمان چرخش سیاره بدور ستاره میزبان 35 روز است؛ قطر سیاره 12 درصد بزرگتر از زمین بوده و شانس سنگی بودن آن 70 درصد است. سیاره کپلر-442b در فاصله 1100 سال نوری از زمین واقع شده و طول هر سال آن 112 روز است؛‌ این سیاره یک سوم بزرگتر از زمین بوده و شانس سنگی بودن آن حدود 60 درصد است. «فرگای مولالی» از دفتر تحقیقات کپلر تأکید کرد: بیش از هر زمان دیگری به یافتن دوقلوی زمین در مدار ستاره دیگری خارج از منظومه شمسی نزدیک شده‌ایم. نتایج این تحقیق روز سه‌شنبه ششم ژانویه (16 دی) در دویست و بیست و پنجمین نشست سالانه انجمن نجوم آمریکا اعلام شد. منبع...

بیشتر بخوانید