کشف جرقه رکوردشکن پرتو ایکس از سیاهچاله غول‌پیکر راه شیری
بهمن۱۳

کشف جرقه رکوردشکن پرتو ایکس از سیاهچاله غول‌پیکر راه شیری

سیاهچاله غول‌پیکر موجود در مرکز کهکشان راه شیری اخیرا بزرگترین جرقه پرتو ایکس دیده‌شده تاکنون را منتشر کرده است. به گزارش سرویس علمی ایسنا، انفجار عظیم از هسته راه شیری در روز 14 سپتامبر 2013 در فاصله بسیار نزدیک از سیاهچاله کمان ای ستاره (*) شناسایی شد. جرم این سیاهچاله عظیم حدود 4.5 میلیون برابر خورشید است. دانشمندان این کشف رکوردشکن را در دویست و بیست و پنجمین نشست انجمن نجوم آمریکا رونمایی کردند. این ابرجرقه توسط رصدخانه پرتوی ایکس چاندرای ناسا مشاهده شد که 400 برابر درخشان‌تر از سطوح عادی تابش این منطقه و سه برابر درخشان‌تر از جرقه صاحب رکورد پیشین 2012 بود. جرقه پرتوی ایکس دوم با درخشش 200 برابر سطوح هادی در 22 اکتبر 2014 دیده شد. محققان کالج آمهرست در ماساچوست این نتایج را در نشست این انجمن در اوایل ماه ژانویه ارائه کردند. آن‌ها دو توضیح احتمالی برای دلیل این جرقه داشتند. بر اساس توضیح اول، سیاهچاله احتمالا مانند خورشید عمل کرده و جرقه‌های درخشان پرتوی ایکس منتشر می‌کند. در خورشید این جرقه‌ها زمانی که خطوط میدان مغناطیسی فاصله کمی با هم پیدا می‌کنند، منفجر می‌شوند و به گفته محققان، ممکن است چیزی مشابه در نزدیکی سیاهچاله رخ داده باشد. همچنین ممکن است این جرقه، محصول یکی از خوراک‌های کمان ای ستاره باشد. ممکن است یک سیارک یا جسم دیگری به فاصله نزدیکی از سیاهچاله قرار گرفته و توسط آن بلعیده شده باشد و در نهایت تکه‌های آن سرعت گرفته و انفجار درخشانی از پرتوی ایکس ایجاد کرده باشد. این جرقه بصورت اتفاقی زمانی که ستاره‌شناسان در حال مشاهده سیاهچاله و عبور یک ابرگازی موسوم به G2 از کنار آن بودند، شناسایی شد. برخی دانشمندان بر این گمانند که شاید ماده‌ای از این ابر در سیاچاله افتاده و نمایش پرتوی ایکس را ایجاد کرده باشد. اگرچه هیچ سیگنال پرتوی ایکسی در زمان نزدیکی ابر با سیاهچاله دیده نشد.   منبع...

بیشتر بخوانید
احتمال وجود تونل فضا-زمان در مرکز کهکشان راه شیری
بهمن۰۶

احتمال وجود تونل فضا-زمان در مرکز کهکشان راه شیری

دانشمندان معتقدند که ممکن است در مرکز کهکشان راه شیری یک کرم‌چاله بسیار بزرگ به عنوان میان‌بری به میان فضا و زمان وجود داشته باشد. پائولو سالوسی از دانشکده بین‌المللی تحقیقات پیشرفته در تریست ایتالیا ضمن اشاره به احتمال وجود کرمچاله( حالت پیچی شکل) در کهکشان راه شیری گفت: متاسفانه تایید کامل کرمچاله در مرکز کهکشان با علم کنونی ممکن نیست، اما طبق شواهد موجود وجود این کرمچاله امکان‌پذیر است. به عقیده محققان، ماده تاریک در مرکز راه شیری ممکن است حاوی کرم‌چاله‌ای باشد که می‌توان از درون آن سفر کرد. ماده تاریک قابل مشاهده نبوده و تنها از طریق اثر گرانشی قابل تشخیص است. کرم‌چاله‌ها مناطقی هستند که در آن‌ها، فضا و زمان خم شده و نقاط دور به هم نزدیک می‌شوند. دانشمندان معتقدند که با توجه به قانون نسبیت عام انیشتین که احتمال وجود کرمچاله‌ها یا همان تونل‌های عظیم فضایی را ممکن ساخته است، احتمال وجود یک تونل عظیم فضایی در مرکز کهکشان راه‌شیری با شواهد موجود یعنی حضور ماده تاریک امکان‌پذیر است. سالوسی در ادامه افزود: اگر ما نقشه‌ ماده تاریک در کهکشان را با مدل‌های جدید انفجار بزرگ ترکیب کنیم، می‌توان فهمید که در صورت تایید تونل‌های فضا- زمان قطعا کهکشان ما نیز دارای یک تونل فضا- زمان بزرگ بوده و شاید به اندازه کل کهکشان باشد. دانشمندان معتقدند که اگرچه احتمال سفر از طریق کرم‌چاله‌ها و شکستن فاصله‌های زمان و مکان بطور نظری امکان‌پذیر است، اما قطعا اطلاعات کنونی ما نسبت به این اشیاء ناشناخته فضایی بسیار محدود است. این پژوهش در مجله Annals of Physics منتشر شده است. منبع...

بیشتر بخوانید
خلق نقشه‌ای از مولکول‌های مرموز کهکشان راه شیری
دی۲۷

خلق نقشه‌ای از مولکول‌های مرموز کهکشان راه شیری

دانشمندان دانشگاه جانز هاپکینز با تحلیل نور صدها هزار جسم آسمانی با استفاده از داده‌های مرکز «بررسی دیجیتالی آسمان اسلون» در نیومکزیکو، نقشه‌ای منحصربه‌فرد از مولکول‌های رازآلود کهکشان راه شیری را ارائه داده‌اند که این مولکول‌ها مسؤول وجود ویژگی‌های معماگونه در نور ستارگان هستند. تیم علمی با همکاری «پروفسور برایس منارد» از دپارتمان فیزیک و نجوم دانشگاه جانزهاپکینز، به دنبال مشاهده مکان این مولکول‌های رازآلود بودند و خلق نقشه جدید نیازمند تحلیل مقادیر عظیم داده‌ها و استفاده از قدرت تحلیل‌های آماری بود. ویژگی‌های معماگونه نور ستارگان که منجمان آن‌ها را «باندهای پخش بین ستاره‌ای» یا DIBs می‌نامند، از زمان کشف آنها توسط «مری لئا هگر» از «رصدخانه لیک» در سال 1922 برای ستاره‌شناسان معما بوده‌اند. این دانشمند با تحلیل نور ستارگان، خطوط غیرمنتظره‌ای را دریافت که توسط مولفه‌ای در درون فضای میان‌‍ستاره‌ای بین ستارگان و زمین ایجاد شده بودند. تحقیقات بیشتر نشان داد این خطوط مرموز ناشی از مولکول‌های مختلفی بودند اما این که دقیقا چه تعداد از این مولکول‌های احتمالی مسؤول چنین ویژگی‌هایی هستند، برای تقریبا یک قرن به شکل معما باقی ماند. نقشه جدید مبتنی بر داده‌های رصدخانه اسلوناست و مکان این مولکول‌های رازآلود را آشکارسازی می‌کند. این داده‌ها توسط دو تیم علمی گردآوری شدند. یکی از آن‌ها بر متراکم‌ترین بخش‌های کهکشان راه شیری متمرکز شد. اعضای این گروه از مشاهدات مادون‌قرمزی استفاده کردند که می‌توانند از میان ابرهای غبارآلود به ستارگان مبهم برسند. گروه دیگر نیز از نور مرئی برای شناسایی مولکول‌های مرموزی استفاده کرد که بالای صفحه کهکشان راه شیری واقع شده‌اند، جایی که ویژگی‌های آن‌ها بسیار ضعیف و اندازه‌گیری‌شان دشوار است. این تیم علمی نور بیش از نیم میلیون ستاره، کهکشان و تپ‌اختر را برای شناسایی ویژگی‌های مولکول‌های واقع در ناحیه بالا و پایین دیسک کهکشان راه شیری تحلیل کرد. علاوه بر این، این گروه قادر به مشاهده انواع محیط‌هایی شد که احتمال یافتن این مولکول‌ها در آن‌ها بیشتر است. اعضای تیم تحقیقاتی دریافت تعدادی از مولکول‌ها نواحی متراکم گاز و غبار را ترجیح می‌دهند؛ در حالی که دیگران نقاط دورتر از ستارگان را انتخاب می‌کنند. این برای نخستین بار است که محققان حرکت این مولکول‌های رازآلود را حول کهکشان راه شیری مشاهده کرده‌اند. تقریبا یک قرن پس از کشف چنین مولکول‌هایی، هنوز ماهیت آن‌ها معماست؛ اما دانشمندان دانشگاه جانزهاپکینز با خلق این نقشه یک گام به سوی درک ساختار و مواد تشکیل دهنده آن‌ها نزدیک شده‌اند. این نتایج دانشمندان را به سوی آزمایشات و مشاهدات بیشتر برای کشف ویژگی‌ها و ماهیت این مولکول‌های معماگونه رهنمون می‌سازد. جزئیات این نقشه در دویست و بیست و پنجمین نشست انجمن ستاره‌شناسی امریکا در سیاتل ارائه شد. منبع...

بیشتر بخوانید
شناسایی بادهای سریع و گسترش یابنده، در قلب کهکشان راه شیری
دی۲۴

شناسایی بادهای سریع و گسترش یابنده، در قلب کهکشان راه شیری

محققان ناسا به تازگی دریافتند قلب کهکشان راه شیری دو میلیون سال پیش، نوعی انفجار عظیم را تجربه کرده که گازها و مواد دیگر را با سرعت دو میلیون مایل در ساعت به بیرون پرتاب کرده است. نقشه هابل از سرعت و ترکیب این گرد و غبار مرموز که در کهکشان ما در حال گسترش است. -بنا براین گزارش،دانشمندان با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل ابرهای گازی حاصل از این انفجار را مشاهده کردند که در فاصله ۳۰ هزار سال نوری از بالا و پایین صفحه کهکشان راه شیری در حرکت‌ اند. این ساختار‌های عظیم پنج سال پیش و به عنوان جرقه اشعه گاما در مرکز کهکشان راه شیری کشف شدند. محققان از آن زمان تاکنون در حال بررسی این ویژگی‌های حباب مانند با استفاده از اشعه‌های ایکس و امواج رادیویی بوده‌اند. آنها در حال حاضر به دنبال محاسبه جرم ماده‌ انفجاری هستند که از کهکشان راه شیری به بیرون ساطع شده و انجام این کار به تعیین عامل این انفجار کمک می‌کند. ستاره شناسان دو منشأ احتمالی را برای این لوب‌های دو قطبی پیشنهاد داده‌اند: آ‌نها یا در اثر طوفان آتشین ناشی از تولد یک ستاره در کهکشان راه شیری و یا از انفجار سیاهچاله فوق‌عظیم در مرکز آن به وجود آمده‌اند. گرچه محققان بادهای گازی را مشاهده کرده‌اند که از جریان‌های ذرات‌ باردار تشکیل شده‌اند و از هسته‌های دیگر کهکشان‌ها به بیرون ساطع می‌شوند، نمایی بی‌نظیر و نزدیک از این آتش‌بازی‌های کهکشان راه شیری را شکار کرده‌اند. «آندرو فاکس» از «موسسه علم تلسکوپ فضایی» در بالتیمور مریلند و رهبر ارشد این پروژه، در این رابطه گفت: زمانی که محققان مرکزهای کهکشان‌های دیگر را مشاهده می‌کنند، چنین جریاناتی بسیار کوچک‌تر به نظر می‌رسند زیرا این کهکشان‌ها بسیار دور هستند اما ابرهایی که در این پروژه بررسی شده‌اند، ۲۵ هزار سال نوری از زمین فاصله دارند و در کهکشان راه شیری قرار دارند. جزئیات این دستاورد نجومی در The Astrophysical Journal Letters قابل‌ مشاهده است. منبع...

بیشتر بخوانید
کشف تاریخچه خشونت‌آمیز کهکشان آندرومدا
دی۲۲

کشف تاریخچه خشونت‌آمیز کهکشان آندرومدا

دانشمندان دانشگاه کالیفرنیا در سانتاکروز به تازگی موفق به شناسایی تاریخچه خشونت‌آمیز کهکشان آندرومدا شده‌اند. کهکشان‌های راه شیری و آندرومدا مجموعه‌های مارپیچی از ستارگان با ساختارهای مشابه هستند؛ این دو جرم کیهانی تقریبا همسان هستند؛ با این تفاوت که بزرگی آندرومدا دو برابر راه شیری است. با این حال، تحقیق جدید درباره حرکات ستارگان کهکشان آندرومدا نشان می‌دهد این کهکشان در مقایسه با تاریخچه نسبتا آرام راه شیری، گذشته مملو از خشونتی داشته است. ستاره‌های آندرومدا بسیار نامنظم‌تر از ستاره‌های کهکشان راه شیری آرایش شده‌اند و این موضوع احتمالا در نتیجه برخورد و ادغام‌ آن با کهکشان‌های کوچک‌تر رخ داده است. تصور می‌شود چنین تاریخ خشنی برای کهکشان‌های مارپیچ عظیم امری معمول باشد و 70 درصد آن‌ها دست کم در 10 هزار سال گذشته خشونتی از این دست را تجربه کرده‌ باشند. پروفسور «پوراگرا گوهاتاکورتا» از دانشگاه کالیفرنیا در سانتاکروز و رهبر ارشد این پروژه، در تحقیقاتش از مشاهده داده‌های «رصدخانه کک» در هاوایی بهره برد. وی و همکارانش دریافتند جوان‌ترین ستارگان آندرومدا در حالت نسبتا منظمی حول مرکز کهکشان آرایش شده‌اند در حالی که ستارگان مسن‌تر در حرکتی بسیار نامنظم به سر می‌برند. این محققان به تازگی به دقیق‌ترین و بزرگ‌ترین تصویر از آندرومدا دست یافته‌اند. این تصویر بیش از 100 میلیون ستاره و هزاران خوشه ستاره‌ای را نشان می‌دهد که در بخشی از دیسک آندرومدا و در ناحیه 40 هزار سال نوری پخش شده‌اند. این نما یک سوم از آندرومدا را به نمایش می‌گذارد و نشان می‌دهد این کهکشان حدود دو میلیارد سال پیش با کهکشان دیگری برخورد کرده است. گفته می‌شود این برخورد احتمالا تصادف عظیمی در تاریخ کهکشان آندرومدا بوده است. کهکشان‌های راه شیری و آندرومدا 2.5 میلیون سال نوری از هم فاصله دارند و دو عضو از بزرگ‌ترین اعضای «گروه محلی» به شمار می‌آیند. این گروه، مجموعه‌ای از 30 کهکشان است. جزئیات یافته‌های جدید در نشست انجمن نجوم امریکا در سیاتل ارائه شد. منبع...

بیشتر بخوانید