چرا برخی کهکشان‌ها جوانمرگ می‌شوند؟
بهمن۱۶

چرا برخی کهکشان‌ها جوانمرگ می‌شوند؟

تحقیقات جدید دانشمندان استرالیایی نشان داده که برخی کهکشان‌ها به دلیل از دست دادن زودهنگام گاز مورد نیاز برای ایجاد ستاره‌های جدید، جوانمرگ می‌شوند. به گفته فیزیکدانان نجومی دانشگاه غرب استرالیا، دو گونه اصلی کهکشان وجود دارد: کهکشان‌های «آبی» که هنوز فعالانه به کار ستاره‌سازی مشغولند و کهکشان‌های «قرمز» که از رشد بازمانده‌اند. بیشتر کهکشان‌ها به آرامی پس از دو میلیارد سال یا بیشتر از حالت آبی به قرمز گذر می‌کنند اما برخی گذرها بطور ناگهانی و کمی پس از یک میلیارد سال رخ می‌دهند که از نظر کیهانی بسیار جوان محسوب می‌شود. دانشمندان برای نخستین بار چهار کهکشان را در آستانه پایان شکل‌گیری ستارگان در آن‌ها مورد بررسی قرار دادند که هر کدام در مرحله متفاوتی از گذر قرار داشتند. یافته‌های دانشمندان نشان داد، کهکشان‌هایی که به پایان مرحله ستاره‌سازی خود می‌رسند، بیشتر گاز خود را از دست می‌دهند. هنوز مشخص نیست که چرا این گاز از کهکشان خارج می‌شود. یکی از احتمالات می‌تواند بلعیده شدن آن توسط سیاهچاله غول‌پیکر کهکشان یا کشیده‌شدن آن در کهکشان همسایه باشد. این پژوهش در مجله Monthly Notices of the Royal Astronomical Society منتشر شده است.   منبع...

بیشتر بخوانید
نوری از گذشتۀ کیهان!
بهمن۱۵

نوری از گذشتۀ کیهان!

زمانی که به آسمان شب نگاه می کنیم و به ستاره ها در عمق فضا خیره می شویم شاید به این نکته توجه نکنیم که چقدر این نور با ارزش است، چون از گذشته ی کیهان منتشر شده است! خوشبختانه برای جستجوی کهن ترین نور و شناسایی اجرام فضایی تلسکوپ های کنجکاوی مانند هابل، اسپیز، کوبه، دبلیو مپ، پلانک و … به فضا فرستاده شده و اطلاعات خوبی به بشر داده است. این تصویر که بر پایه ی داده های بدست آمده از ماهواره های کوبه، WMAP و پلانک تکمیل شده است، کهن ترین نور کیهان را نشان می دهد.     به گزارش بیگ بنگ، دانشمندان در سال ۱۹۸۹ تلسکوپ فضایی کوبه را به فضا پرتاب کردند، هدف آنها مطالعه ی اشعه مادون قرمز و مایکروویو از جهان اولیه بود که به تابش زمینه کیهانی معروف است، به گفته ی دانشمندان این تشعشعات پراکنده بقایایی از بیگ بنگ هستند، انفجاری یا واکنش زنجیره ای که باعث شکل گیری کیهان ما گردید. کوبه یک تلسکوپ خاص بود که با سه ابزار مهم برای ردیابی تشعشات بیگ بنگ در جو زمین مستقر شده بود. این سه ابزار هر کدام مسئولیت سنگین به دوش داشتند، یکی به مشاهده اشعه مادون قرمز می پرداخت، دومی به نقشه تابش مایکروویو و سومی طیف تابش پس زمینه کیهانی را اندازه گیری می کرد، همه با هم به ما کمک کردند تا دوران کودکی جهان را بهتر بشناسیم. ذهن های خلاقی مهندسی این تلسکوپ را انجام دادند، این تلسکوپ از پنل های خورشیدی برای جمع آوری نور خورشید و تجدید انرژی استفاده می کرد و هیدروژن مایع نیز از گرم شدن بی رویه آن جلوگیری می کرد، چون بررسی تشعشعات و گرما می توانست تلسکوپ را بیش از حد گرم کند و حتی از کار بیندازد. هر چند تلسکوپ کوبه در مقایسه با تلسکوپ های امروزی که بی نهایت حساس اند کمی قدیمی محسوب می شود، اما دانشمندان با استفاده از داده های آن توانستند نقشه هایی از سراسر آسمان تهیه کنند که در آن اشعه مادون قرمز و مایکروویو بخوبی مشخص بودند. طولی نکشید دانشمندان کشف کردند که تمامی تابش پس زمینه کیهانی از یک نوع نیست و چگونه ساختارهای اولیه کهکشانها شروع به شکل گیری کردند. کوبه شواهدی از بیگ بنگ را نشان داد و اطلاعات مهمی از منشاء کیهان در اختیار بشر گذاشت. این تصویر تابش پس زمینه کیهانی است که بر پایه ی داده های ماهواره WMAP بدست آمده و نوسانات دمایی کهن ترین نور کیهان را، درست ۳۸۰ هزار سال پس از بیگ بنگ نشان می دهد    در ادامه ی این اکتشافات در سال ۲۰۰۳ تلسکوپ فضایی wmap تصاویر جالب و شگفت انگیزی از این نور باستانی رونمایی کرد. تابش پس زمینه...

بیشتر بخوانید
معرفی ذره بنیادی جدید برای شناسایی ماده تاریک
بهمن۱۴

معرفی ذره بنیادی جدید برای شناسایی ماده تاریک

محققان دانشگاه ساوث‌همپتون یک ذره بنیادین بسیار سبک و جدیدی را مطرح کرده‌اند که می‌تواند دلیل ناتوان ماندن بشر در شناسایی ماده تاریک – که 85 درصد جرم جهان را تشکیل داده – را توضیح دهد. تصور می‌شود که ماده تاریک به دلیل تاثیر گرانشی آن بر روی ستارگان و کهکشان‌ها، عدسی گرانشی اطراف آن‌ها و بخاطر اثر آن بر تابش زمینه کیهانی وجود داشته باشد. علیرغم شواهد غیرمستقیم قانع‌کننده و تلاش‌های قابل توجه تجربی، هنوز کسی نتوانسته بطور مستقیم ماده تاریک را مشاهده کند. فیزیک ذرات سرنخ‌هایی را در مورد شکل احتمالی ماده تاریک ارائه کرده و نگرش استاندارد این است که ذرات ماده تاریک به عنوان ذرات بنیادی در مقایسه با اتمهای سنگین از جرم بسیار زیادی برخوردارند. ذرات سبکتر ماده تاریک به دلایل فیزیک نجومی کمتر محتمل هستند، اگرچه استثنائاتی نیز وجود دارد. پژوهش اخیر ذره جدیدی را معرفی کرده که دارای جرم حدود 0.02 درصد یک الکترون است. اگرچه این ذره با نور تعامل ندارد، اما بشدت با ماده عادی در تعامل است. در حقیقت، این ذره در تضاد کامل با کاندیدهای دیگر ممکن است حتی در جو زمین نفوذ نکرده باشد. از آنجایی که تشخیص این ماده در زمین ممکن نبوده، محققان قصد دارند بررسی‌هایی را بر روی یک آزمایش فضایی که قرار است توسط کنسرسیوم تشدیدکننده‌های ماکروسکوپی انجام شود، آغاز کنند. یک نانوماده معلق در فضا که بطور مستقیم در معرض جریان ماده تاریک قرار گرفته، به سمت پایین کشیده شده و نظارت حساس بر موقعیت این ذره، اطلاعاتی را در مورد ذات ذره ماده تاریک در صورت موجودیت آن آشکار خواهد کرد. نتایج این پژوهش در مجله Scientific Reports منتشر شده است. منبع...

بیشتر بخوانید
مشاهده سرفه ابرسیاهچاله در پی خوردن نودل ستاره‌ای
بهمن۱۱

مشاهده سرفه ابرسیاهچاله در پی خوردن نودل ستاره‌ای

ستاره‌شناسان، رفتار سیاهچاله غول‌پیکری را در زمان خوردن یک ستاره مشاهده کرده‌اند که آن را مانند نودل می‌بلعیده است. به گزارش سرویس علمی ایسنا، اگرچه محققان پیش از این بلعیده شدن ستارگان را توسط سیاه‌چاله‌ها مشاهده کرده بودند، این مورد جدید بسیار نادر بود زیرا به آسانی برای سیاه‌چاله مذکور قابل بلع نبوده است. در حقیقت، ستاره قربانی واقع در فاصله سه میلیارد سال نوری از زمین به دلیل گرانش بسیار زیادش در گلوی سیا‌هچاله می‌پرید. این کشف جالب توسط تلسکوپ کوچکی در رصدخانه مک‌دونالد تگزاس در ژانویه 2006 صورت گرفت. این رویداد با قدر منفی 22.5، به درخشانی «فرانواختر» بود که گروه جدیدی از درخشانترین انفجارات ستاره‌ای شناخته‌شده است. این رویداد توسط دانشمندان «Dougie» نامیده شده که نام خود را از شخصیتی کارتونی گرفته که تصور می‌کرد یک ابرنواختر است. به گفته محققان، این رویداد احتمالا یک اختلال جزر و مدی بوده که در آن، گرانش عظیم یک سیاهچاله بر یک سوی ستاره بسیار شدیدتر از سوی دیگر آن وارد و باعث ایجاد جزر و مد و فروپاشیدن ستاره می‌شود. هنگامی که ستاره‌ای به سیاهچاله نزدیک می‌شود، سمت نزدیکتر آن شدیدتر از سوی دیگر کشیده می‌شود. این جزر و مدها می‌توانند بقدری قوی باشند که ستاره را مانند یک رشته بکشند. ستاره‌شناسان بر اساس ویژگی‌های نور Dougie و استباط خودشان از جرم اولیه ستاره، تشخیص دادند که این ستاره در ابتدا شبیه به خورشید بوده و سپس توسط سیاهچاله از هم پاشیده است. رصد محققان از کهکشان میزبان در کنار رفتار Dougie، آن‌ها را به این نتیجه رساند که سیاهچاله مرکزی این کهکشان احتمالا دارای جرم متوسط یک میلیون خورشید است.   منبع...

بیشتر بخوانید
احتمال وجود تونل فضا-زمان در مرکز کهکشان راه شیری
بهمن۰۶

احتمال وجود تونل فضا-زمان در مرکز کهکشان راه شیری

دانشمندان معتقدند که ممکن است در مرکز کهکشان راه شیری یک کرم‌چاله بسیار بزرگ به عنوان میان‌بری به میان فضا و زمان وجود داشته باشد. پائولو سالوسی از دانشکده بین‌المللی تحقیقات پیشرفته در تریست ایتالیا ضمن اشاره به احتمال وجود کرمچاله( حالت پیچی شکل) در کهکشان راه شیری گفت: متاسفانه تایید کامل کرمچاله در مرکز کهکشان با علم کنونی ممکن نیست، اما طبق شواهد موجود وجود این کرمچاله امکان‌پذیر است. به عقیده محققان، ماده تاریک در مرکز راه شیری ممکن است حاوی کرم‌چاله‌ای باشد که می‌توان از درون آن سفر کرد. ماده تاریک قابل مشاهده نبوده و تنها از طریق اثر گرانشی قابل تشخیص است. کرم‌چاله‌ها مناطقی هستند که در آن‌ها، فضا و زمان خم شده و نقاط دور به هم نزدیک می‌شوند. دانشمندان معتقدند که با توجه به قانون نسبیت عام انیشتین که احتمال وجود کرمچاله‌ها یا همان تونل‌های عظیم فضایی را ممکن ساخته است، احتمال وجود یک تونل عظیم فضایی در مرکز کهکشان راه‌شیری با شواهد موجود یعنی حضور ماده تاریک امکان‌پذیر است. سالوسی در ادامه افزود: اگر ما نقشه‌ ماده تاریک در کهکشان را با مدل‌های جدید انفجار بزرگ ترکیب کنیم، می‌توان فهمید که در صورت تایید تونل‌های فضا- زمان قطعا کهکشان ما نیز دارای یک تونل فضا- زمان بزرگ بوده و شاید به اندازه کل کهکشان باشد. دانشمندان معتقدند که اگرچه احتمال سفر از طریق کرم‌چاله‌ها و شکستن فاصله‌های زمان و مکان بطور نظری امکان‌پذیر است، اما قطعا اطلاعات کنونی ما نسبت به این اشیاء ناشناخته فضایی بسیار محدود است. این پژوهش در مجله Annals of Physics منتشر شده است. منبع...

بیشتر بخوانید